Ένα χτύπημα στο κεφάλι, από πτώση, από ένα ντουλάπι ή σε ένα ατύχημα, συνήθως αφήνει μόνο ένα πρήξιμο και λίγο πόνο. Μερικές φορές όμως η αιμορραγία δεν φαίνεται, γιατί γίνεται μέσα στο κρανίο.
Το αιμάτωμα στο κεφάλι μπορεί να είναι εξωτερικό, κάτω από το δέρμα, ή εσωτερικό, δηλαδή συλλογή αίματος μέσα στο κρανίο. Το εξωτερικό συνήθως αντιμετωπίζεται στο σπίτι με κρύες κομπρέσες και ξεκούραση. Το εσωτερικό πιέζει τον εγκέφαλο, μπορεί να δώσει συμπτώματα αμέσως ή μετά από ημέρες και εβδομάδες, και χρειάζεται επείγουσα εκτίμηση.
Εξωτερικό και εσωτερικό αιμάτωμα
Το εξωτερικό αιμάτωμα είναι το γνωστό «καρούμπαλο»: αίμα που μαζεύεται κάτω από το δέρμα του κεφαλιού μετά από χτύπημα. Συνήθως αντιμετωπίζεται στο σπίτι με κρύες κομπρέσες και ξεκούραση τις πρώτες ημέρες.
Το εσωτερικό ή ενδοκράνιο αιμάτωμα είναι συλλογή αίματος μέσα στο κρανίο. Το αίμα αυξάνει την πίεση μέσα στο κρανίο και πιέζει τον εγκέφαλο. Αυτή η κατάσταση μπορεί να απειλήσει τη ζωή και χρειάζεται επείγουσα αντιμετώπιση.
Ένα σκληρό εξόγκωμα στο κεφάλι που εμφανίστηκε χωρίς χτύπημα είναι διαφορετική περίπτωση. Μπορεί να πρόκειται για καλοήθη βλάβη του οστού, όπως το οστέωμα του κρανίου, και χρειάζεται δική του εκτίμηση.
Τα είδη του αιματώματος μέσα στο κρανίο
Το εσωτερικό αιμάτωμα παίρνει το όνομά του από το σημείο όπου μαζεύεται το αίμα σε σχέση με τη σκληρή μήνιγγα, τη μεμβράνη που περιβάλλει τον εγκέφαλο.
Τα τρία βασικά είδη:
| Πού μαζεύεται το αίμα | Τι πρέπει να ξέρετε | |
|---|---|---|
| Επισκληρίδιο | Ανάμεσα στο κρανίο και στη σκληρή μήνιγγα | Οι περισσότεροι έχουν υπνηλία ή χάνουν τις αισθήσεις τους από τη στιγμή του τραυματισμού |
| Υποσκληρίδιο | Ανάμεσα στη σκληρή μήνιγγα και στην επιφάνεια του εγκεφάλου | Το οξύ μετά από σοβαρό χτύπημα, το χρόνιο μετά από ελαφρύτερο, με συμπτώματα που μπορεί να αργήσουν εβδομάδες ή μήνες |
| Ενδοεγκεφαλικό | Μέσα στον ιστό του εγκεφάλου | Χρειάζεται κι αυτό επείγουσα εκτίμηση και αντιμετώπιση |
Από τα υποσκληρίδια αιματώματα, το οξύ είναι το πιο επικίνδυνο. Το χρόνιο έχει στις περισσότερες περιπτώσεις καλύτερη έκβαση μετά την αντιμετώπιση.
Τα συμπτώματα που δεν αγνοούμε
Ένα εσωτερικό αιμάτωμα δίνει συμπτώματα που προέρχονται από την πίεση στον εγκέφαλο. Μετά από χτύπημα στο κεφάλι χρειάζεται προσοχή σε:
- Πονοκέφαλο που χειροτερεύει
- Εμέτους
- Υπνηλία ή σταδιακή απώλεια συνείδησης
- Ζάλη και σύγχυση
- Κόρες ματιών με διαφορετικό μέγεθος
- Μπερδεμένη ομιλία
- Αδυναμία στη μία πλευρά του σώματος
Αργότερα μπορεί να εμφανιστούν επιληπτικές κρίσεις ή απώλεια συνείδησης. Κάθε τέτοιο σύμπτωμα μετά από χτύπημα θέλει άμεση ιατρική εκτίμηση.
Γιατί τα συμπτώματα μπορεί να αργήσουν
Τα συμπτώματα ενός ενδοκράνιου αιματώματος μπορεί να φανούν αμέσως ή να καθυστερήσουν εβδομάδες. Υπάρχει επίσης το λεγόμενο «φωτεινό διάστημα»: ο τραυματίας φαίνεται να είναι καλά για ένα διάστημα μετά το χτύπημα και μετά η κατάστασή του χειροτερεύει.
Το χρόνιο υποσκληρίδιο αιμάτωμα συνδέεται συχνά με ένα χτύπημα που φάνηκε ασήμαντο. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος:
- Στη μεγάλη ηλικία. Στους ηλικιωμένους οι φλέβες γύρω από τον εγκέφαλο τραυματίζονται πιο εύκολα, ακόμη και με ελαφρύ χτύπημα.
- Σε όσους παίρνουν αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά. Φάρμακα που αραιώνουν το αίμα, όπως η ασπιρίνη ή η βαρφαρίνη, αυξάνουν τον κίνδυνο.
- Στη μακροχρόνια κατανάλωση αλκοόλ. Επιβαρύνει επίσης τον κίνδυνο αιματώματος.
- Στα επαναλαμβανόμενα χτυπήματα. Για παράδειγμα σε συχνές πτώσεις.
Σε ηλικιωμένους, νέα προβλήματα στη μνήμη ή στη σκέψη χρειάζονται ιατρική εκτίμηση, ακόμη κι αν δεν θυμούνται κάποιο χτύπημα.
Διάγνωση και αντιμετώπιση
Η διάγνωση ξεκινά με νευρολογική εξέταση: ισορροπία, συντονισμός, μυϊκή δύναμη, αισθητικότητα, βάδιση και πνευματική λειτουργία. Όταν υπάρχει υποψία αιματώματος, γίνεται αξονική ή μαγνητική τομογραφία.
Ένα μικρό αιμάτωμα με ήπια συμπτώματα μπορεί να παρακολουθείται χωρίς χειρουργείο, με φάρμακα όπου χρειάζεται.
Όταν το αιμάτωμα πιέζει τον εγκέφαλο, γίνεται επέμβαση: παροχέτευση από μικρές οπές στο κρανίο ή κρανιοτομία για μεγάλα αιματώματα και πήγματα.
Μετά από σοβαρή αιμορραγία μπορεί να χρειαστεί φυσικοθεραπεία, εργοθεραπεία ή λογοθεραπεία.
Φροντίδα στο σπίτι μετά από ελαφρύ χτύπημα
Όταν το χτύπημα είναι ελαφρύ και δεν υπάρχει κανένα από τα σημάδια κινδύνου, η φροντίδα γίνεται στο σπίτι:
- Κρύο στο σημείο. Παγοκύστη τυλιγμένη σε πετσέτα, για λίγα λεπτά κάθε φορά, τις πρώτες ημέρες.
- Ξεκούραση. Δεν χρειάζεται να μείνετε ξύπνιοι αν νυστάζετε, αλλά ένας ενήλικας πρέπει να είναι μαζί σας τουλάχιστον τις πρώτες 24 ώρες.
- Παυσίπονο για τον πονοκέφαλο. Παρακεταμόλη, όχι υπνωτικά χωρίς οδηγία γιατρού.
- Τι αποφεύγουμε: Αλκοόλ, οδήγηση ως την πλήρη ανάρρωση και αθλήματα επαφής για τουλάχιστον τρεις εβδομάδες.
Τα ήπια συμπτώματα μπορεί να κρατήσουν έως δύο εβδομάδες. Αν διαρκούν περισσότερο ή αν δεν είστε βέβαιοι ότι μπορείτε να επιστρέψετε στη δουλειά ή στην οδήγηση, χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.
Πότε χρειάζεται άμεσα νοσοκομείο
Μετά από χτύπημα στο κεφάλι καλέστε αμέσως βοήθεια αν ο τραυματίας:
- Έχασε τις αισθήσεις του ή δυσκολεύεται να μείνει ξύπνιος
- Έκανε επιληπτική κρίση
- Έχει πρόβλημα στην όραση, στην ακοή ή στην ομιλία
- Έχει νέο μούδιασμα ή αδυναμία σε κάποιο σημείο του σώματος
- Έχει διαυγές υγρό από τη μύτη ή τα αυτιά
- Έπεσε από ύψος πάνω από ένα μέτρο ή πέντε σκαλιά
- Παίρνει αντιπηκτικά ή είχε πιει αλκοόλ πριν από το χτύπημα
Σε αυτές τις περιπτώσεις καλέστε το 166 ή μεταβείτε στο πλησιέστερο νοσοκομείο με νευροχειρουργική κλινική. Ο τραυματίας να μην οδηγήσει ο ίδιος μέχρι εκεί.
Συχνές ερωτήσεις
Ποια είναι τα συμπτώματα του εσωτερικού αιματώματος στο κεφάλι;
Πονοκέφαλος που χειροτερεύει, έμετοι, υπνηλία, ζάλη, σύγχυση, μπερδεμένη ομιλία, κόρες ματιών με διαφορετικό μέγεθος και αδυναμία στη μία πλευρά του σώματος. Μπορεί να εμφανιστούν αμέσως ή μετά από ημέρες και εβδομάδες.
Είναι επικίνδυνο ένα αιμάτωμα στο κεφάλι από χτύπημα;
Το εξωτερικό καρούμπαλο συνήθως δεν είναι. Το εσωτερικό αιμάτωμα μέσα στο κρανίο μπορεί να απειλήσει τη ζωή και αντιμετωπίζεται ως επείγον περιστατικό. Γι’ αυτό μετά από χτύπημα παρακολουθούμε για τα σημάδια κινδύνου.
Μπορεί να εμφανιστεί αιμάτωμα στο κεφάλι χωρίς χτύπημα;
Ναι. Ένα υποσκληρίδιο αιμάτωμα μπορεί να εμφανιστεί και χωρίς γνωστή αιτία, κυρίως σε πολύ ηλικιωμένους ή σε όσους παίρνουν αντιπηκτικά. Επίσης, ένα παλιό χτύπημα μπορεί να μην το θυμάται κανείς όταν τα συμπτώματα ξεκινούν εβδομάδες αργότερα.
Πώς αντιμετωπίζεται το αιμάτωμα στο κεφάλι;
Τα μικρά αιματώματα με ήπια συμπτώματα μπορεί να παρακολουθούνται. Όταν το αιμάτωμα πιέζει τον εγκέφαλο, γίνεται παροχέτευση από μικρές οπές στο κρανίο ή κρανιοτομία. Η επιλογή γίνεται από νευροχειρουργό, με βάση την απεικόνιση και την κλινική εικόνα.
Τι κάνω αν ένα μωρό χτυπήσει το κεφάλι του;
Σε παιδί κάτω του ενός έτους, κάθε μελανιά, πρήξιμο ή μεγάλο κόψιμο στο κεφάλι χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση. Σε μεγαλύτερα παιδιά ισχύουν τα ίδια σημάδια κινδύνου με τους ενήλικες, όπως η υπνηλία, οι έμετοι και η αλλαγή στη συμπεριφορά.
Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική εκτίμηση. Για διάγνωση και θεραπεία απευθυνθείτε σε ιατρό.
Πηγές
- Mayo Clinic, Intracranial hematoma – Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/intracranial-hematoma/symptoms-causes/syc-20356145
- MedlinePlus, Subdural hematoma. https://medlineplus.gov/ency/article/000713.htm
- NHS, Subdural haematoma. https://www.nhs.uk/conditions/subdural-haematoma/
- NHS, Head injury and concussion. https://www.nhs.uk/conditions/head-injury-and-concussion/