Εγκέφαλος
Οι όγκοι και οι παθήσεις του εγκεφάλου απαιτούν έγκαιρη διάγνωση και εξειδικευμένη αντιμετώπιση. Με σύγχρονη νευροχειρουργική τεχνολογία και ακριβή προεγχειρητικό σχεδιασμό, επιτυγχάνεται ασφαλής αφαίρεση και διατήρηση της νευρολογικής λειτουργίας. Η εξατομικευμένη θεραπεία προσφέρει καλύτερη πρόγνωση και ποιότητα ζωής για κάθε ασθενή.
Ενδοκρανιακοί Όγκοι
Πρωτοπαθείς όγκοι
Πρωτοπαθείς όγκοι του εγκεφάλου, χαρακτηρίζονται οι όγκοι οι οποίοι δεν αποτελούν καρκινική μετάσταση από άλλο μέρος του σώματος αλλά δημιουργούνται πρωτογενώς στον εγκέφαλο. Προσδιορίζονται ανάλογα με τον τύπο των κυττάρων από τα οποία εξορμούν. Το 33% των πρωτογενών όγκων του εγκεφάλου είναι γλοιώματα. Τα γλοιώματα προέρχονται από τα κύτταρα της γλοίας, δηλαδή του ιστού που περιβάλλει και στηρίζει τα νευρικά κύτταρα του εγκεφάλου.
Μεταστατικοί Όγκοι
Δημιουργούνται όταν κακοήθη, καρκινικά κύτταρα μεταφέρονται από την αρχική (πρωτοπαθή) τους εστία στον εγκέφαλο. Οι εγκεφαλικές μεταστάσεις ή δευτεροπαθείς εγκεφαλικοί όγκοι εμφανίζονται στο 15-30% των ενηλίκων με διαγνωσμένο καρκίνο και αποτελούν πάνω από τους μισούς όγκους που διαγιγνώσκονται στον εγκέφαλο. Η εξάπλωση του όγκου γίνεται συνήθως μέσα από τα αιμοφόρα αγγεία μπορεί όμως σπάνια να γίνει και κατά συνέχεια ιστού από όγκους της κεφαλής και του τραχήλου. Σε ποσοστό 80% εντοπίζονται στα εγκεφαλικά ημισφαίρια, στο 15% στην παρεγκεφαλίδα, ενώ στο 5% των περιπτώσεων εντοπίζονται στο στέλεχος του εγκεφάλου.
Αστροκύτωμα
Τα αστροκυτώματα είναι συχνότεροι πρωτοπαθείς όγκοι του εγκεφάλου και ανήκουν στα γλοιώματα. Προέρχονται από τα αστροκύτταρα, τα οποία στηρίζουν τους νευρώνες, τα νευρικά κύτταρα που είναι υπεύθυνα για τις εγκεφαλικές λειτουργίες.
Παραμένουν άγνωστης αιτιολογίας, χωρίς κληρονομική προδιάθεση.
Υπάρχουν διαφορετικού επιπέδου κακοήθειας αστροκυτώματα και διαφορετικής πορείας ανάπτυξης. Σε όλες τις περιπτώσεις απαιτούν συστηματική παρακολούθηση και θεραπεία.
Γλοιοβλάστωμα πολύμορφο
Το γλοιοβλάστωμα ή πολύμορφο γλοιοβλάστωμα (glioblastoma multiforme GBM) είναι ο από τους συχνότερους πρωτοπαθείς όγκους εγκεφάλου και σπανιότερα του νωτιαίου μυελού. Ανήκει στα γλοιώματα.
Δημιουργείται από τα αστροκύτταρα, τα βοηθητικά κύτταρα του νευρικού ιστού. Αναπτύσσεται διηθητικά και επεκτείνεται με τοπική διασπορά μέσα στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, χωρίς να δίνει μεταστάσεις σε άλλα μέρη του σώματος. Η πάθηση παραμένει αγνώστου αιτιολογίας.
Ολιγοδενδρογλοίωμα
Το ολιγοδενδρογλοίωμα αναπτύσσεται από τα ολιγοδενδροκύτταρα, τα οποία σχηματίζουν τον υποστηρικτικό ιστό του εγκεφάλου και σπανίως της σπονδυλικής στήλης. Αφορούν σε περίπου το 4% των πρωτοπαθών όγκων και ανήκουν στην ομάδα των γλοιωμάτων και έχουν καλύτερη πρόγνωση από τα περισσότερα άλλα γλοιώματα. Συχνότερα είναι σε ενήλικες 25-45 ετών.
Τα αίτια που τα προκαλούν, τα συμπτώματα και ο τρόπος διάγνωσης, είναι αυτός των πρωτοπαθών όγκων εγκεφάλου.
Επενδύμωμα
Το επενδύμωμα είναι σπάνιος τύπος γλοιώματος, που προέρχεται από τα κύτταρα του επενδύματος και αναπτύσσεται στο τοίχωμα των κοιλιών του εγκεφάλου ή στο νωτιαίο μυελό. Στον εγκέφαλο είναι συχνότερο στα παιδιά (παιδιά 69%, ενήλικες 31%) και αποτελεί 5-6% των ενδοκρανιακών γλοιωμάτων, 9% όλων των παιδιατρικών όγκων εγκεφάλου. Στο νωτιαίο μυελό είναι το πιο συχνό γλοίωμα (60%) και αφορά κυρίως (96%) ενήλικες.
Μηνιγγίωμα
Τα μηνιγγιώματα είναι οι πιο συχνοί ενδοκρανιακοί όγκοι (αποτελούν το 14-19% αυτών). Είναι στο 90% καλοήθεις και αναπτύσσονται από τις μήνιγγες, τα περιβλήματα δηλαδή τα οποία καλύπτουν τον ανθρώπινο εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό και συγκεκριμένα από την αραχνοειδή μήνιγγα. Είναι πιο συχνά στις γυναίκες.
Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, αναπτύσσονται στην κυρτότητα του κρανίου κοντά στη μέση γραμμή και στην περιοχή μεταξύ μετωπιαίου και κροταφικού λοβού στη λεγόμενη σφηνοειδή ακρολοφία. Στο 8% των περιπτώσεων είναι πολλαπλά.
Περίπου 30% των μηνιγγιωμάτων παραμένουν σταθερά σε μέγεθος κατά την παρακολούθησή τους σε βάθος 3 ετών.
Η ιονίζουσα ακτινοβολία είναι ο μόνος αποδεδειγμένος εξωγενής παράγοντας κινδύνου για τη δημιουργία τους. Γενετικοί παράγοντες υπάρχουν στη νευροϊνωμάτωση τύπου 1 και 2.
Ακουστικό νευρίνωμα
Το ακουστικό νευρίνωμα είναι σπάνιος όγκος του αιθουσαίου (της ισορροπίας) νεύρου, σχεδόν πάντοτε καλοήθης. Εμφανίζεται σε όλες τις ηλικίες με μεγαλύτερη συχνότητα στους ηλικιωμένους.
Ο όγκος αυτός του αιθουσαίου νεύρου (το οποίο πορεύεται σε ένα κοινό δεμάτιο μαζί με το ακουστικό νεύρο και το προσωπικό νεύρο) μπορεί να εμφανιστεί μόνο στη μία και σπάνια και στις δύο πλευρές.
Το κύριο σύμπτωμά του είναι ότι προκαλεί απώλεια ακοής και διαταραχές ισορροπίας, σε προχωρημένο δε στάδιο μπορεί να προκαλέσει βλάβη στο γειτονικό προσωπικό νεύρο με αδυναμία των μυών του προσώπου στην πάσχουσα πλευρά και έως πίεση στο στέλεχος του εγκεφάλου με αδυναμία της μισής πλευράς του σώματος.
Το ακουστικό νευρίνωμα, έχει σε κάθε ασθενή διαφορετική ταχύτητα ανάπτυξης, με μέσο όρο 3 χιλιοστά κατ΄ έτος. Μπορεί ένα νευρίνωμα να μη φαίνεται από χρόνο σε χρόνο μεγαλώνει, αλλά το 50% των ακουστικών νευρινωμάτων θα μεγαλώσει αισθητά μέσα σε μια πενταετία.
Κολλοειδής κύστη
Οι κολλοειδείς κύστεις δεν είναι όγκοι αλλά μια σπάνια καλοήθης αναπτυξιακή δυσπλασία. Αποτελούνται από ένα λεπτό ινώδες τοίχωμα εξωτερικά και ένα εσωτερικό επιθήλιο κυττάρων που παράγει βλέννα, εσωτερικά.
Η συντριπτική πλειοψηφία των κολλοειδών κύστεων αναπτύσσονται στον εγκέφαλο στο πρόσθιο μέρος της τρίτης κοιλίας κοντά στη μετάβαση προς τις πλάγιες κοιλίες, δηλαδή στους χώρους του εγκεφάλου που κυκλοφορεί το εγκεφαλονωτιαίο υγρό. Ακόμη και μικρές κύστεις προκαλούν συμπτώματα υδροκεφαλίας εάν αποφράσσουν την φυσιολογική έξοδο του εγκεφαλονωτιαίου υγρού.
Οι κολλοειδείς κύστεις συνήθως γίνονται συμπτωματικές μετά τα 30 έτη όταν λόγω της απόφραξης, προκαλείται αυξημένη ενδοκράνια πίεση. Τα συμπτώματα είναι συνήθως μετωπιαίοι, διαλείποντες, έντονοι, μικρής διάρκειας πονοκέφαλοι που συνδυάζονται με ναυτία και έμετο. Επίσης, διαταραχές όρασης και μνήμης, αλλά και απώλεια συνείδησης. Επίσης, μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα ισορροπίας και βάδισης ακόμη και αιφνίδιο θάνατο.
Η μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου που συστήνει ο Νευρολόγος, δίνει σχεδόν με βεβαιότητα τη διάγνωση λόγω της χαρακτηριστικής εικόνας των κολλοειδών κύστεων.
Νευροκύτωμα
Το Νευροκύτωμα ή νευροεπιθηλίωμα, είναι ένας σπάνιος (0,1-0,5%) τύπος όγκου του νευρικού συστήματος που προέρχεται κυρίως από τον νευρικό ιστό. Είναι ένας σπάνιος ενδοκοιλιακός όγκος που αναπτύσσεται αργά, είναι στις περισσότερες περιπτώσεις καλοήθης, αλλά ενδέχεται να εξαλλαχθεί σε κακοήθη. Ανήκει στην βαθμίδα ταξινόμησης WHO 2 και περιλαμβάνει το κεντρικό (ή κοιλιακό) νευροκύτωμα, το εξωκοιλακό νευροκύτωμα και το παρεγκεφαλιδικό λιπονευροκύτωμα.
Η συνηθέστερη εντόπισή του είναι στις πλάγιες κοιλίες και στο διαφανές διάφραγμα των κοιλιών. Προσβάλει κυρίως νεαρούς ενήλικες.
Δερμοειδής κύστη
Και οι δύο αποτελούν αναπτυξιακούς καλοήθεις όγκους που προκύπτουν όταν στοιχεία του εκτοδέρματος εγκλωβιστούν μεταξύ δύο φύλλων εκτοδερματικού ιστού που συνενώνονται μεταξύ τους. Η ανάπτυξη αυτών των όγκων δεν είναι εκθετική όπως στις νεοπλασίες, αλλά γραμμική όπως στα στοιχεία του δέρματος.
Αιμαγγειοβλάστωμα
Το αιμαγγειοβλάστωμα είναι καλοήθης όγκος του οπίσθιου κρανιακού βόθρου του εγκεφάλου που εντοπίζεται συνήθως στην παρεγκεφαλίδα (83-95%) και στον νωτιαίο μυελό (3-13%) και στο εγκεφαλικό στέλεχος (2%). Ένα περίπου 30% των ασθενών με αιμαγγειοβλάστωμα της παρεγκεφαλίδας έχουν Νόσο von Hippel-Lindau (VHL). Ένα 80% των ασθενών με αιμαγγειοβλάστωμα του νωτιαίου μυελού σχετίζεται με VHL.
Στο πλαίσιο της νόσου von Hippel-Lindau (VHL) το αιμαγγειοβλάστωμα εμφανίζεται και στον αμφιβληστροειδή, το στέλεχος του εγκεφάλου και συνυπάρχουν όγκοι όπως το φαιοχρωμοκύττωμα και κύστες του παγκρέατος και των νεφρών.
Εμφανίζεται συνήθως στην 4η δεκαετία, ενώ σε ασθενείς με VHL στην 3η δεκαετία της ζωής. Οι τελευταίοι έχουν σε 65% πολλαπλά αιμαγγειώματα.
Παθολογοανατομικά, είναι αγγειακός όγκος ενδοθηλιακής προέλευσης με τη μορφή μικρής συμπαγούς μάζας με σαφή όρια, ενώ γύρω της υπάρχει μια κύστη (στην παρεγκεφαλίδα σε 70%).
Αναπτύσσεται ενδομυελικά και σπανιότερα, ενδομηνιγγικά και εξωμυελικά. Καθώς μεγαλώνει, συνήθως επεκτείνεται στην πίσω πλευρά της αυχενο-θωρακικής μοίρας και λιγότερο συχνά της οσφυϊκής. Οι όγκοι εκείνοι που προκαλούν συμπτώματα σχεδόν πάντα συνδυάζονται με συριγγομυελία.
Όγκοι Υπόφυσης
Αδένωμα υπόφυσης
Η υπόφυση είναι ένας αδένας που βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου, στο λεγόμενο “τουρκικό εφίππιο”. Ο ρόλος της είναι σημαντικός για τη λειτουργία του σώματος, καθώς:
- παράγει σημαντικές ορμόνες,
- ρυθμίζει όλες τις ορμονικές διεργασίες στο σώμα,
- συμμετέχει στη σωματική ανάπτυξη και στο ισοζύγιο του προσλαμβανόμενου και αποβαλλόμενου νερού του σώματος μέσω ρύθμισης της διούρησης.
Το αδένωμα της υπόφυσης είναι ένας καλοήθης όγκος από κύτταρα της υπόφυσης, που μεγαλώνει αργά και μπορεί να διηθήσει τη βάση του κρανίου, να περιβρογχίσει τις έσω καρωτίδες και να πιέσει τα νεύρα που νευρώνουν τους μύες που κινούν τα μάτια, και τα ίδια τα οπτικά νεύρα που ευθύνονται για την όραση.
Κρανιοφαρυγγίωμα Εφιππίου
Το κρανιοφαρυγγίωμα του εφιππίου είναι ένας σπάνιος (0,8% των όγκων εγκεφάλου και 10-15% των όγκων της υπόφυσης) καλοήθης, συμπαγής ή/και κυστικός επιθηλιακός όγκος στην περιοχή του εφιππίου και στην περιοχή της υπόφυσης που βρίσκεται στη βάση του κρανίου. Αποτελεί όγκο από κύτταρα μιας δομής που υπάρχει στην εμβρυακή ηλικία. Εμφανίζεται συχνότερα στα παιδιά (6% των όγκων εγκεφάλου στα παιδιά) και στους άνω των 50 ετών.
Αγγειακές παθήσεις
Ανεύρυσμα εγκεφάλου
Ανεύρυσμα εγκεφάλου είναι η διάταση του τοιχώματος ενός αγγείου που σε αυτή τη θέση έχει λεπτά, αδύνατα τοιχώματα και προοδευτικά φουσκώνει σαν ένα λεπτό μπαλόνι, συνήθως στα σημεία διχασμού των αρτηριών. Η επίπτωση των ανευρυσμάτων εγκεφάλου στον γενικό πληθυσμό είναι 2-5%. Εάν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό, φθάνει στο 9.5%. Η μέση ηλικία εμφάνισης ενός ανευρύσματος είναι τα 50-60 έτη.
Αρτηριοφλεβώδης δυσπλασία
Η αρτηριοφλεβώδης δυσπλασία εγκεφάλου είναι ένα συνοθύλευμα διατεταμένων δυσπλαστικών αρτηριών και φλεβών όπου το αίμα μεταφέρεται χωρίς την παρεμβολή τριχοειδών αγγείων και χωρίς να περνά από το νευρικό παρέγχυμα από τις αρτηρίες κατευθείαν στις φλέβες. Είναι συνήθως συγγενής πάθηση και κάποιες είναι κληρονομικής αιτιολογίας (σύνδρομο Osler-Weber-Rendu).
Σηραγγώδες αιμαγγείωμα
Τα σηραγγώδη αιμαγγειώματα του κεντρικού νευρικού συστήματος είναι καλοήθη, καλά περιγεγραμμένα αγγειακά αμαρτώματα που αποτελούνται από κολποειδή αγγειακά κανάλια, όπου δεν παρεμβάλλεται νευρικό παρέγχυμα, αρτηρίες ή φλέβες. Μπορεί να αιμορραγήσουν, να θρομβωθούν ή να ασβεστοποιηθούν και μπορεί να μεγαλώσουν με τον καιρό και να αιμορραγήσουν (25%) ή να προκαλέσουν συχνότερα επιληπτικές κρίσεις (50%).
Τα σηραγγώδη αιμαγγειώματα μπορεί να έχουν μέγεθος από δύο χιλιοστά έως αρκετά εκατοστά. Μπορεί να είναι κληρονομικά (20%), αλλά μπορεί να εκδηλωθούν και τυχαία. Κάποια μπορεί να δημιουργηθούν μετά από ακτινοθεραπεία στον εγκέφαλο ή το νωτιαίο μυελό.
Τα σηραγγώδη αιμαγγειώματα μπορεί να παραμείνουν ασυμπτωματικά.
Άλλες παθήσεις
Υδροκέφαλος
Είναι μια διαταραχή που χαρακτηρίζεται από την υπερβολική συσσώρευση εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ) στον ενδοκρανιακό χώρο.
Το εγκεφαλονωτιαίο υγρό παράγεται από ένα όργανο του εγκεφάλου που λέγεται χοριοειδές πλέγμα και βρίσκεται σε κοιλότητες του εγκεφάλου που λέγονται κοιλίες. Ο εγκέφαλος διαθέτει 4 κοιλίες που συνδέονται μεταξύ τους από στενά σημεία διέλευσης. Το εγκεφαλονωτιαίο υγρό (ΕΝΥ) ρέει από τη μία κοιλία στην άλλη, στη συνέχεια συσσωρεύεται σε χώρους γύρω από τον εγκέφαλο και στις «δεξαμενές» που υπάρχουν στη βάση του εγκεφάλου, περιβάλλει και λιπαίνει και προστατεύει από της κρούσεις όλες τις επιφάνειες του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού και στη συνέχεια επαναρροφάται στην κυκλοφορία του αίματος.
Δυσπλασία chiari
Οι δυσπλασίες Chiari είναι μια σπάνια ομάδα δυσπλασιών που αφορούν στο λεγόμενο ρομβοειδή εγκέφαλο (προμήκης μυελός, γέφυρα, παρεγκεφαλίδα). Η πλειονότητα των περιπτώσεων αφορούν τους τύπους 1 και 2.
- Τύπος 0 : Συριγγο-υδρομυελία που ανταποκρίνεται στην αποσυμπίεση του οπίσθιου κρανιακού βόθρου.
- Τύπος 1: Κύριο χαρακτηριστικό σε αυτόν τον τύπο είναι η διαταραγμένη κυκλοφορία του εγκεφαλονωτιαίου υγρού διά του ινιακού τμήματος προς το σπονδυλικό σωλήνα. Υδροκέφαλος παρατηρείται στο 7-9% των περιπτώσεων με συριγγομυελία.
Συνυπάρχει με καταστάσεις όπως μικρός οπίσθιος βόθρος (υποπλασία ή πάχυνση του ινιακού οστού, χαμηλό σκηνίδιο, όγκος στον οπίσθιο βόθρο), χωροκατακτητικές εξεργασίες (υποσκληρίδιο αιμάτωμα, υδροκέφαλος), και μπορεί να παρατηρηθεί έπειτα από οσφυοπεριτοναϊκή παροχέτευση οπότε δεν δίνει συμπτώματα. Επίσης παρατηρείται σε περιπτώσεις ανωμαλιών της αυχενικής σπονδυλικής στήλης, σύνδρομα (Ehlers-Danlos) και κρανιοσυνοστώσεις.
Κροταφική επιληψία
Επιληψία είναι η πάθηση που προκαλείται από διαταραχές στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Οι διαταραχές αυτές προκαλούν ανωμαλίες της εγκεφαλικής δραστηριότητας και εκδηλώνεται με επιληπτικές κρίσεις.
Οι επιληπτικές κρίσεις είναι ή εστιακές ή γενικευμένες.
- Οι απλές εστιακές επιληπτικές κρίσεις δεν προκαλούν απώλεια συνείδησης και εκδηλώνονται με μεταβολή των αισθήσεων, ζάλη, «μυρμήγκιασμα» και συστροφή των άκρων
- Οι σύνθετες εστιακές κρίσεις είναι εντονότερες και χαρακτηρίζονται από απώλεια συνείδησης.
- Οι γενικευμένες επιληπτικές κρίσεις αφορούν σε ανωμαλία που επηρεάζει και τα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου.
Μια επιληπτική κρίση μπορεί να κρύβει σοβαρή πάθηση του εγκεφάλου, αλλά και άλλου μέρους του σώματος (πρόβλημα στο ήπαρ ή στους νεφρούς) και γι΄ αυτό πρέπει πάντα να ελέγχεται.
Σπασμός ημιπροσώπου
Ο σπασμός ημιπροσώπου εκδηλώνεται με ανώδυνες ακούσιες συσπάσεις των μυών στη μια πλευρά του προσώπου, ως αποτέλεσμα της πίεσης ή του ερεθισμού του προσωπικού νεύρου από μία αρτηρία (πρόσθια κάτω παρεγκεφαλιδική). Αφορά συνηθέστερα στην αριστερή πλευρά. Ξεκινά με συσπάσεις των μυών του βλεφάρου που προοδευτικά εκτείνεται στους υπόλοιπους μυς του προσώπου. Είναι πιο συχνός στις γυναίκες με μέσο όρο ηλικίας εμφάνισης, τα 44 έτη.
Νευραλγία τριδύμου
Ως νευραλγία του τριδύμου (ΝΤ) χαρακτηρίζεται ο επαναλαμβανόμενος παροξυ μικός πόνος στη μία πλευρά του προσώπου. Για την αισθητικότητα αυτού είναι υπεύθυνο το τρίδυμο νεύρο. Ο πόνος είναι ιδιαίτερα έντονος και οξύς, σαν ηλεκτρικό ρεύμα ή σαν μαχαιριά. Διαρκεί από ελάχιστα δευτερόλεπτα, μέχρι 2 λεπτά, και μπορεί να προκαλείται από ερεθίσματα που συμβαίνουν στην κατανομή του τριδύμου νεύρου. Τέτοια είναι η μάσηση, το βούρτσισμα δοντιών, το χάιδεμα και η επαφή του προσώπου με κρύο αέρα ή νερό.
Πίνακας Περιεχομένων
Όλες οι τεχνικές
Ενδοκρανιακοί Όγκοι
Πρωτοπαθείς όγκοι
Πρωτοπαθείς όγκοι του εγκεφάλου, χαρακτηρίζονται οι όγκοι οι οποίοι δεν αποτελούν καρκινική μετάσταση από άλλο μέρος του σώματος αλλά δημιουργούνται πρωτογενώς στον εγκέφαλο. Προσδιορίζονται ανάλογα με τον τύπο των κυττάρων από τα οποία εξορμούν. Το 33% των πρωτογενών όγκων του εγκεφάλου είναι γλοιώματα. Τα γλοιώματα προέρχονται από τα κύτταρα της γλοίας, δηλαδή του ιστού που περιβάλλει και στηρίζει τα νευρικά κύτταρα του εγκεφάλου.
Μεταστατικοί Όγκοι
Δημιουργούνται όταν κακοήθη, καρκινικά κύτταρα μεταφέρονται από την αρχική (πρωτοπαθή) τους εστία στον εγκέφαλο. Οι εγκεφαλικές μεταστάσεις ή δευτεροπαθείς εγκεφαλικοί όγκοι εμφανίζονται στο 15-30% των ενηλίκων με διαγνωσμένο καρκίνο και αποτελούν πάνω από τους μισούς όγκους που διαγιγνώσκονται στον εγκέφαλο. Η εξάπλωση του όγκου γίνεται συνήθως μέσα από τα αιμοφόρα αγγεία μπορεί όμως σπάνια να γίνει και κατά συνέχεια ιστού από όγκους της κεφαλής και του τραχήλου. Σε ποσοστό 80% εντοπίζονται στα εγκεφαλικά ημισφαίρια, στο 15% στην παρεγκεφαλίδα, ενώ στο 5% των περιπτώσεων εντοπίζονται στο στέλεχος του εγκεφάλου.
Αστροκύτωμα
Τα αστροκυτώματα είναι συχνότεροι πρωτοπαθείς όγκοι του εγκεφάλου και ανήκουν στα γλοιώματα. Προέρχονται από τα αστροκύτταρα, τα οποία στηρίζουν τους νευρώνες, τα νευρικά κύτταρα που είναι υπεύθυνα για τις εγκεφαλικές λειτουργίες.
Παραμένουν άγνωστης αιτιολογίας, χωρίς κληρονομική προδιάθεση.
Υπάρχουν διαφορετικού επιπέδου κακοήθειας αστροκυτώματα και διαφορετικής πορείας ανάπτυξης. Σε όλες τις περιπτώσεις απαιτούν συστηματική παρακολούθηση και θεραπεία.
Γλοιοβλάστωμα πολύμορφο
Το γλοιοβλάστωμα ή πολύμορφο γλοιοβλάστωμα (glioblastoma multiforme GBM) είναι ο από τους συχνότερους πρωτοπαθείς όγκους εγκεφάλου και σπανιότερα του νωτιαίου μυελού. Ανήκει στα γλοιώματα.
Δημιουργείται από τα αστροκύτταρα, τα βοηθητικά κύτταρα του νευρικού ιστού. Αναπτύσσεται διηθητικά και επεκτείνεται με τοπική διασπορά μέσα στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, χωρίς να δίνει μεταστάσεις σε άλλα μέρη του σώματος. Η πάθηση παραμένει αγνώστου αιτιολογίας.
Ολιγοδενδρογλοίωμα
Το ολιγοδενδρογλοίωμα αναπτύσσεται από τα ολιγοδενδροκύτταρα, τα οποία σχηματίζουν τον υποστηρικτικό ιστό του εγκεφάλου και σπανίως της σπονδυλικής στήλης. Αφορούν σε περίπου το 4% των πρωτοπαθών όγκων και ανήκουν στην ομάδα των γλοιωμάτων και έχουν καλύτερη πρόγνωση από τα περισσότερα άλλα γλοιώματα. Συχνότερα είναι σε ενήλικες 25-45 ετών.
Τα αίτια που τα προκαλούν, τα συμπτώματα και ο τρόπος διάγνωσης, είναι αυτός των πρωτοπαθών όγκων εγκεφάλου.
Επενδύμωμα
Το επενδύμωμα είναι σπάνιος τύπος γλοιώματος, που προέρχεται από τα κύτταρα του επενδύματος και αναπτύσσεται στο τοίχωμα των κοιλιών του εγκεφάλου ή στο νωτιαίο μυελό. Στον εγκέφαλο είναι συχνότερο στα παιδιά (παιδιά 69%, ενήλικες 31%) και αποτελεί 5-6% των ενδοκρανιακών γλοιωμάτων, 9% όλων των παιδιατρικών όγκων εγκεφάλου. Στο νωτιαίο μυελό είναι το πιο συχνό γλοίωμα (60%) και αφορά κυρίως (96%) ενήλικες.
Μηνιγγίωμα
Τα μηνιγγιώματα είναι οι πιο συχνοί ενδοκρανιακοί όγκοι (αποτελούν το 14-19% αυτών). Είναι στο 90% καλοήθεις και αναπτύσσονται από τις μήνιγγες, τα περιβλήματα δηλαδή τα οποία καλύπτουν τον ανθρώπινο εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό και συγκεκριμένα από την αραχνοειδή μήνιγγα. Είναι πιο συχνά στις γυναίκες.
Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, αναπτύσσονται στην κυρτότητα του κρανίου κοντά στη μέση γραμμή και στην περιοχή μεταξύ μετωπιαίου και κροταφικού λοβού στη λεγόμενη σφηνοειδή ακρολοφία. Στο 8% των περιπτώσεων είναι πολλαπλά.
Περίπου 30% των μηνιγγιωμάτων παραμένουν σταθερά σε μέγεθος κατά την παρακολούθησή τους σε βάθος 3 ετών.
Η ιονίζουσα ακτινοβολία είναι ο μόνος αποδεδειγμένος εξωγενής παράγοντας κινδύνου για τη δημιουργία τους. Γενετικοί παράγοντες υπάρχουν στη νευροϊνωμάτωση τύπου 1 και 2.
Ακουστικό νευρίνωμα
Το ακουστικό νευρίνωμα είναι σπάνιος όγκος του αιθουσαίου (της ισορροπίας) νεύρου, σχεδόν πάντοτε καλοήθης. Εμφανίζεται σε όλες τις ηλικίες με μεγαλύτερη συχνότητα στους ηλικιωμένους.
Ο όγκος αυτός του αιθουσαίου νεύρου (το οποίο πορεύεται σε ένα κοινό δεμάτιο μαζί με το ακουστικό νεύρο και το προσωπικό νεύρο) μπορεί να εμφανιστεί μόνο στη μία και σπάνια και στις δύο πλευρές.
Το κύριο σύμπτωμά του είναι ότι προκαλεί απώλεια ακοής και διαταραχές ισορροπίας, σε προχωρημένο δε στάδιο μπορεί να προκαλέσει βλάβη στο γειτονικό προσωπικό νεύρο με αδυναμία των μυών του προσώπου στην πάσχουσα πλευρά και έως πίεση στο στέλεχος του εγκεφάλου με αδυναμία της μισής πλευράς του σώματος.
Το ακουστικό νευρίνωμα, έχει σε κάθε ασθενή διαφορετική ταχύτητα ανάπτυξης, με μέσο όρο 3 χιλιοστά κατ΄ έτος. Μπορεί ένα νευρίνωμα να μη φαίνεται από χρόνο σε χρόνο μεγαλώνει, αλλά το 50% των ακουστικών νευρινωμάτων θα μεγαλώσει αισθητά μέσα σε μια πενταετία.
Όγκοι χοριοειδούς πλέγματος
Οι όγκοι χοριοειδούς πλέγματος είναι σπάνιοι όγκοι (<2% των ενδοκράνιων όγκων), οι οποίοι κυρίως (70%) εμφανίζονται σε παιδιά κάτω των δύο ετών. Στην πλειοψηφία τους είναι καλοήθεις, δηλαδή θηλώματα. Το καρκίνωμα του χοριοειδούς πλέγματος είναι ακόμη πιο σπάνιο αλλά μπορεί να δώσει μεταστάσεις στο σπονδυλικό σωλήνα.
Κολλοειδής κύστη
Οι κολλοειδείς κύστεις δεν είναι όγκοι αλλά μια σπάνια καλοήθης αναπτυξιακή δυσπλασία. Αποτελούνται από ένα λεπτό ινώδες τοίχωμα εξωτερικά και ένα εσωτερικό επιθήλιο κυττάρων που παράγει βλέννα, εσωτερικά.
Η συντριπτική πλειοψηφία των κολλοειδών κύστεων αναπτύσσονται στον εγκέφαλο στο πρόσθιο μέρος της τρίτης κοιλίας κοντά στη μετάβαση προς τις πλάγιες κοιλίες, δηλαδή στους χώρους του εγκεφάλου που κυκλοφορεί το εγκεφαλονωτιαίο υγρό. Ακόμη και μικρές κύστεις προκαλούν συμπτώματα υδροκεφαλίας εάν αποφράσσουν την φυσιολογική έξοδο του εγκεφαλονωτιαίου υγρού.
Οι κολλοειδείς κύστεις συνήθως γίνονται συμπτωματικές μετά τα 30 έτη όταν λόγω της απόφραξης, προκαλείται αυξημένη ενδοκράνια πίεση. Τα συμπτώματα είναι συνήθως μετωπιαίοι, διαλείποντες, έντονοι, μικρής διάρκειας πονοκέφαλοι που συνδυάζονται με ναυτία και έμετο. Επίσης, διαταραχές όρασης και μνήμης, αλλά και απώλεια συνείδησης. Επίσης, μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα ισορροπίας και βάδισης ακόμη και αιφνίδιο θάνατο.
Η μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου που συστήνει ο Νευρολόγος, δίνει σχεδόν με βεβαιότητα τη διάγνωση λόγω της χαρακτηριστικής εικόνας των κολλοειδών κύστεων.
Νευροκύτωμα
Το Νευροκύτωμα ή νευροεπιθηλίωμα, είναι ένας σπάνιος (0,1-0,5%) τύπος όγκου του νευρικού συστήματος που προέρχεται κυρίως από τον νευρικό ιστό. Είναι ένας σπάνιος ενδοκοιλιακός όγκος που αναπτύσσεται αργά, είναι στις περισσότερες περιπτώσεις καλοήθης, αλλά ενδέχεται να εξαλλαχθεί σε κακοήθη. Ανήκει στην βαθμίδα ταξινόμησης WHO 2 και περιλαμβάνει το κεντρικό (ή κοιλιακό) νευροκύτωμα, το εξωκοιλακό νευροκύτωμα και το παρεγκεφαλιδικό λιπονευροκύτωμα.
Η συνηθέστερη εντόπισή του είναι στις πλάγιες κοιλίες και στο διαφανές διάφραγμα των κοιλιών. Προσβάλει κυρίως νεαρούς ενήλικες.
Δερμοειδής κύστη
Και οι δύο αποτελούν αναπτυξιακούς καλοήθεις όγκους που προκύπτουν όταν στοιχεία του εκτοδέρματος εγκλωβιστούν μεταξύ δύο φύλλων εκτοδερματικού ιστού που συνενώνονται μεταξύ τους. Η ανάπτυξη αυτών των όγκων δεν είναι εκθετική όπως στις νεοπλασίες, αλλά γραμμική όπως στα στοιχεία του δέρματος.
Αιμαγγειοβλάστωμα
Το αιμαγγειοβλάστωμα είναι καλοήθης όγκος του οπίσθιου κρανιακού βόθρου του εγκεφάλου που εντοπίζεται συνήθως στην παρεγκεφαλίδα (83-95%) και στον νωτιαίο μυελό (3-13%) και στο εγκεφαλικό στέλεχος (2%). Ένα περίπου 30% των ασθενών με αιμαγγειοβλάστωμα της παρεγκεφαλίδας έχουν Νόσο von Hippel-Lindau (VHL). Ένα 80% των ασθενών με αιμαγγειοβλάστωμα του νωτιαίου μυελού σχετίζεται με VHL.
Στο πλαίσιο της νόσου von Hippel-Lindau (VHL) το αιμαγγειοβλάστωμα εμφανίζεται και στον αμφιβληστροειδή, το στέλεχος του εγκεφάλου και συνυπάρχουν όγκοι όπως το φαιοχρωμοκύττωμα και κύστες του παγκρέατος και των νεφρών.
Εμφανίζεται συνήθως στην 4η δεκαετία, ενώ σε ασθενείς με VHL στην 3η δεκαετία της ζωής. Οι τελευταίοι έχουν σε 65% πολλαπλά αιμαγγειώματα.
Παθολογοανατομικά, είναι αγγειακός όγκος ενδοθηλιακής προέλευσης με τη μορφή μικρής συμπαγούς μάζας με σαφή όρια, ενώ γύρω της υπάρχει μια κύστη (στην παρεγκεφαλίδα σε 70%).
Αναπτύσσεται ενδομυελικά και σπανιότερα, ενδομηνιγγικά και εξωμυελικά. Καθώς μεγαλώνει, συνήθως επεκτείνεται στην πίσω πλευρά της αυχενο-θωρακικής μοίρας και λιγότερο συχνά της οσφυϊκής. Οι όγκοι εκείνοι που προκαλούν συμπτώματα σχεδόν πάντα συνδυάζονται με συριγγομυελία.
Όγκοι Υπόφυσης
Όγκοι υπόφυσης/ βάσης κρανίου
Οι όγκοι της πρόσθιας βάσης του κρανίου και της περιοχής του εφιππίου και της υπόφυσης, βρίσκονται πίσω από το προσωπικό κρανίο και την ανώτερη αναπνευστική οδό και γειτνιάζουν με αγγεία και κρανιακά νεύρα, που διέρχονται από τα τρήματα της βάσης του κρανίου.
Οι προσπελάσεις στους όγκους αυτούς, είναι απολύτως εξειδικευμένες για την αφαίρεση του όγκου και την ανακατασκευή των τμημάτων της βάσης του κρανίου. Οι όγκοι της μέσης και οπίσθιας κρανιακής βάσης μπορούν να προσεγγιστούν σε κάποιες περιπτώσεις και με το ενδοσκόπιο διά της μύτης, ή με άλλες μικροχειρουργικές προσπελάσεις διακρανιακά.
Αδένωμα υπόφυσης
Η υπόφυση είναι ένας αδένας που βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου, στο λεγόμενο “τουρκικό εφίππιο”. Ο ρόλος της είναι σημαντικός για τη λειτουργία του σώματος, καθώς:
- παράγει σημαντικές ορμόνες,
- ρυθμίζει όλες τις ορμονικές διεργασίες στο σώμα,
- συμμετέχει στη σωματική ανάπτυξη και στο ισοζύγιο του προσλαμβανόμενου και αποβαλλόμενου νερού του σώματος μέσω ρύθμισης της διούρησης.
Το αδένωμα της υπόφυσης είναι ένας καλοήθης όγκος από κύτταρα της υπόφυσης, που μεγαλώνει αργά και μπορεί να διηθήσει τη βάση του κρανίου, να περιβρογχίσει τις έσω καρωτίδες και να πιέσει τα νεύρα που νευρώνουν τους μύες που κινούν τα μάτια, και τα ίδια τα οπτικά νεύρα που ευθύνονται για την όραση.
Κρανιοφαρυγγίωμα Εφιππίου
Το κρανιοφαρυγγίωμα του εφιππίου είναι ένας σπάνιος (0,8% των όγκων εγκεφάλου και 10-15% των όγκων της υπόφυσης) καλοήθης, συμπαγής ή/και κυστικός επιθηλιακός όγκος στην περιοχή του εφιππίου και στην περιοχή της υπόφυσης που βρίσκεται στη βάση του κρανίου. Αποτελεί όγκο από κύτταρα μιας δομής που υπάρχει στην εμβρυακή ηλικία. Εμφανίζεται συχνότερα στα παιδιά (6% των όγκων εγκεφάλου στα παιδιά) και στους άνω των 50 ετών.
Αγγειακές παθήσεις
Ανεύρυσμα εγκεφάλου
Ανεύρυσμα εγκεφάλου είναι η διάταση του τοιχώματος ενός αγγείου που σε αυτή τη θέση έχει λεπτά, αδύνατα τοιχώματα και προοδευτικά φουσκώνει σαν ένα λεπτό μπαλόνι, συνήθως στα σημεία διχασμού των αρτηριών. Η επίπτωση των ανευρυσμάτων εγκεφάλου στον γενικό πληθυσμό είναι 2-5%. Εάν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό, φθάνει στο 9.5%. Η μέση ηλικία εμφάνισης ενός ανευρύσματος είναι τα 50-60 έτη.
Αρτηριοφλεβώδης δυσπλασία
Η αρτηριοφλεβώδης δυσπλασία εγκεφάλου είναι ένα συνοθύλευμα διατεταμένων δυσπλαστικών αρτηριών και φλεβών όπου το αίμα μεταφέρεται χωρίς την παρεμβολή τριχοειδών αγγείων και χωρίς να περνά από το νευρικό παρέγχυμα από τις αρτηρίες κατευθείαν στις φλέβες. Είναι συνήθως συγγενής πάθηση και κάποιες είναι κληρονομικής αιτιολογίας (σύνδρομο Osler-Weber-Rendu).
Σηραγγώδες αιμαγγείωμα
Τα σηραγγώδη αιμαγγειώματα του κεντρικού νευρικού συστήματος είναι καλοήθη, καλά περιγεγραμμένα αγγειακά αμαρτώματα που αποτελούνται από κολποειδή αγγειακά κανάλια, όπου δεν παρεμβάλλεται νευρικό παρέγχυμα, αρτηρίες ή φλέβες. Μπορεί να αιμορραγήσουν, να θρομβωθούν ή να ασβεστοποιηθούν και μπορεί να μεγαλώσουν με τον καιρό και να αιμορραγήσουν (25%) ή να προκαλέσουν συχνότερα επιληπτικές κρίσεις (50%).
Τα σηραγγώδη αιμαγγειώματα μπορεί να έχουν μέγεθος από δύο χιλιοστά έως αρκετά εκατοστά. Μπορεί να είναι κληρονομικά (20%), αλλά μπορεί να εκδηλωθούν και τυχαία. Κάποια μπορεί να δημιουργηθούν μετά από ακτινοθεραπεία στον εγκέφαλο ή το νωτιαίο μυελό.
Τα σηραγγώδη αιμαγγειώματα μπορεί να παραμείνουν ασυμπτωματικά.
Άλλες παθήσεις
Υδροκέφαλος
Είναι μια διαταραχή που χαρακτηρίζεται από την υπερβολική συσσώρευση εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ) στον ενδοκρανιακό χώρο.
Το εγκεφαλονωτιαίο υγρό παράγεται από ένα όργανο του εγκεφάλου που λέγεται χοριοειδές πλέγμα και βρίσκεται σε κοιλότητες του εγκεφάλου που λέγονται κοιλίες. Ο εγκέφαλος διαθέτει 4 κοιλίες που συνδέονται μεταξύ τους από στενά σημεία διέλευσης. Το εγκεφαλονωτιαίο υγρό (ΕΝΥ) ρέει από τη μία κοιλία στην άλλη, στη συνέχεια συσσωρεύεται σε χώρους γύρω από τον εγκέφαλο και στις «δεξαμενές» που υπάρχουν στη βάση του εγκεφάλου, περιβάλλει και λιπαίνει και προστατεύει από της κρούσεις όλες τις επιφάνειες του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού και στη συνέχεια επαναρροφάται στην κυκλοφορία του αίματος.
Δυσπλασία chiari
Οι δυσπλασίες Chiari είναι μια σπάνια ομάδα δυσπλασιών που αφορούν στο λεγόμενο ρομβοειδή εγκέφαλο (προμήκης μυελός, γέφυρα, παρεγκεφαλίδα). Η πλειονότητα των περιπτώσεων αφορούν τους τύπους 1 και 2.
- Τύπος 0 : Συριγγο-υδρομυελία που ανταποκρίνεται στην αποσυμπίεση του οπίσθιου κρανιακού βόθρου.
- Τύπος 1: Κύριο χαρακτηριστικό σε αυτόν τον τύπο είναι η διαταραγμένη κυκλοφορία του εγκεφαλονωτιαίου υγρού διά του ινιακού τμήματος προς το σπονδυλικό σωλήνα. Υδροκέφαλος παρατηρείται στο 7-9% των περιπτώσεων με συριγγομυελία.
Συνυπάρχει με καταστάσεις όπως μικρός οπίσθιος βόθρος (υποπλασία ή πάχυνση του ινιακού οστού, χαμηλό σκηνίδιο, όγκος στον οπίσθιο βόθρο), χωροκατακτητικές εξεργασίες (υποσκληρίδιο αιμάτωμα, υδροκέφαλος), και μπορεί να παρατηρηθεί έπειτα από οσφυοπεριτοναϊκή παροχέτευση οπότε δεν δίνει συμπτώματα. Επίσης παρατηρείται σε περιπτώσεις ανωμαλιών της αυχενικής σπονδυλικής στήλης, σύνδρομα (Ehlers-Danlos) και κρανιοσυνοστώσεις.
Κροταφική επιληψία
Επιληψία είναι η πάθηση που προκαλείται από διαταραχές στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Οι διαταραχές αυτές προκαλούν ανωμαλίες της εγκεφαλικής δραστηριότητας και εκδηλώνεται με επιληπτικές κρίσεις.
Οι επιληπτικές κρίσεις είναι ή εστιακές ή γενικευμένες.
- Οι απλές εστιακές επιληπτικές κρίσεις δεν προκαλούν απώλεια συνείδησης και εκδηλώνονται με μεταβολή των αισθήσεων, ζάλη, «μυρμήγκιασμα» και συστροφή των άκρων
- Οι σύνθετες εστιακές κρίσεις είναι εντονότερες και χαρακτηρίζονται από απώλεια συνείδησης.
- Οι γενικευμένες επιληπτικές κρίσεις αφορούν σε ανωμαλία που επηρεάζει και τα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου.
Μια επιληπτική κρίση μπορεί να κρύβει σοβαρή πάθηση του εγκεφάλου, αλλά και άλλου μέρους του σώματος (πρόβλημα στο ήπαρ ή στους νεφρούς) και γι΄ αυτό πρέπει πάντα να ελέγχεται.
Σπασμός ημιπροσώπου
Ο σπασμός ημιπροσώπου εκδηλώνεται με ανώδυνες ακούσιες συσπάσεις των μυών στη μια πλευρά του προσώπου, ως αποτέλεσμα της πίεσης ή του ερεθισμού του προσωπικού νεύρου από μία αρτηρία (πρόσθια κάτω παρεγκεφαλιδική). Αφορά συνηθέστερα στην αριστερή πλευρά. Ξεκινά με συσπάσεις των μυών του βλεφάρου που προοδευτικά εκτείνεται στους υπόλοιπους μυς του προσώπου. Είναι πιο συχνός στις γυναίκες με μέσο όρο ηλικίας εμφάνισης, τα 44 έτη.
Νευραλγία τριδύμου
Ως νευραλγία του τριδύμου (ΝΤ) χαρακτηρίζεται ο επαναλαμβανόμενος παροξυ μικός πόνος στη μία πλευρά του προσώπου. Για την αισθητικότητα αυτού είναι υπεύθυνο το τρίδυμο νεύρο. Ο πόνος είναι ιδιαίτερα έντονος και οξύς, σαν ηλεκτρικό ρεύμα ή σαν μαχαιριά. Διαρκεί από ελάχιστα δευτερόλεπτα, μέχρι 2 λεπτά, και μπορεί να προκαλείται από ερεθίσματα που συμβαίνουν στην κατανομή του τριδύμου νεύρου. Τέτοια είναι η μάσηση, το βούρτσισμα δοντιών, το χάιδεμα και η επαφή του προσώπου με κρύο αέρα ή νερό.
Όλες οι τεχνικές
Ενδοκρανιακοί Όγκοι
Πρωτοπαθείς όγκοι
Πρωτοπαθείς όγκοι του εγκεφάλου, χαρακτηρίζονται οι όγκοι οι οποίοι δεν αποτελούν καρκινική μετάσταση από άλλο μέρος του σώματος αλλά δημιουργούνται πρωτογενώς στον εγκέφαλο. Προσδιορίζονται ανάλογα με τον τύπο των κυττάρων από τα οποία εξορμούν. Το 33% των πρωτογενών όγκων του εγκεφάλου είναι γλοιώματα. Τα γλοιώματα προέρχονται από τα κύτταρα της γλοίας, δηλαδή του ιστού που περιβάλλει και στηρίζει τα νευρικά κύτταρα του εγκεφάλου.
Μεταστατικοί Όγκοι
Δημιουργούνται όταν κακοήθη, καρκινικά κύτταρα μεταφέρονται από την αρχική (πρωτοπαθή) τους εστία στον εγκέφαλο. Οι εγκεφαλικές μεταστάσεις ή δευτεροπαθείς εγκεφαλικοί όγκοι εμφανίζονται στο 15-30% των ενηλίκων με διαγνωσμένο καρκίνο και αποτελούν πάνω από τους μισούς όγκους που διαγιγνώσκονται στον εγκέφαλο. Η εξάπλωση του όγκου γίνεται συνήθως μέσα από τα αιμοφόρα αγγεία μπορεί όμως σπάνια να γίνει και κατά συνέχεια ιστού από όγκους της κεφαλής και του τραχήλου. Σε ποσοστό 80% εντοπίζονται στα εγκεφαλικά ημισφαίρια, στο 15% στην παρεγκεφαλίδα, ενώ στο 5% των περιπτώσεων εντοπίζονται στο στέλεχος του εγκεφάλου.
Αστροκύτωμα
Τα αστροκυτώματα είναι συχνότεροι πρωτοπαθείς όγκοι του εγκεφάλου και ανήκουν στα γλοιώματα. Προέρχονται από τα αστροκύτταρα, τα οποία στηρίζουν τους νευρώνες, τα νευρικά κύτταρα που είναι υπεύθυνα για τις εγκεφαλικές λειτουργίες.
Παραμένουν άγνωστης αιτιολογίας, χωρίς κληρονομική προδιάθεση.
Υπάρχουν διαφορετικού επιπέδου κακοήθειας αστροκυτώματα και διαφορετικής πορείας ανάπτυξης. Σε όλες τις περιπτώσεις απαιτούν συστηματική παρακολούθηση και θεραπεία.
Γλοιοβλάστωμα πολύμορφο
Το γλοιοβλάστωμα ή πολύμορφο γλοιοβλάστωμα (glioblastoma multiforme GBM) είναι ο από τους συχνότερους πρωτοπαθείς όγκους εγκεφάλου και σπανιότερα του νωτιαίου μυελού. Ανήκει στα γλοιώματα.
Δημιουργείται από τα αστροκύτταρα, τα βοηθητικά κύτταρα του νευρικού ιστού. Αναπτύσσεται διηθητικά και επεκτείνεται με τοπική διασπορά μέσα στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, χωρίς να δίνει μεταστάσεις σε άλλα μέρη του σώματος. Η πάθηση παραμένει αγνώστου αιτιολογίας.
Ολιγοδενδρογλοίωμα
Το ολιγοδενδρογλοίωμα αναπτύσσεται από τα ολιγοδενδροκύτταρα, τα οποία σχηματίζουν τον υποστηρικτικό ιστό του εγκεφάλου και σπανίως της σπονδυλικής στήλης. Αφορούν σε περίπου το 4% των πρωτοπαθών όγκων και ανήκουν στην ομάδα των γλοιωμάτων και έχουν καλύτερη πρόγνωση από τα περισσότερα άλλα γλοιώματα. Συχνότερα είναι σε ενήλικες 25-45 ετών.
Τα αίτια που τα προκαλούν, τα συμπτώματα και ο τρόπος διάγνωσης, είναι αυτός των πρωτοπαθών όγκων εγκεφάλου.
Επενδύμωμα
Το επενδύμωμα είναι σπάνιος τύπος γλοιώματος, που προέρχεται από τα κύτταρα του επενδύματος και αναπτύσσεται στο τοίχωμα των κοιλιών του εγκεφάλου ή στο νωτιαίο μυελό. Στον εγκέφαλο είναι συχνότερο στα παιδιά (παιδιά 69%, ενήλικες 31%) και αποτελεί 5-6% των ενδοκρανιακών γλοιωμάτων, 9% όλων των παιδιατρικών όγκων εγκεφάλου. Στο νωτιαίο μυελό είναι το πιο συχνό γλοίωμα (60%) και αφορά κυρίως (96%) ενήλικες.
Μηνιγγίωμα
Τα μηνιγγιώματα είναι οι πιο συχνοί ενδοκρανιακοί όγκοι (αποτελούν το 14-19% αυτών). Είναι στο 90% καλοήθεις και αναπτύσσονται από τις μήνιγγες, τα περιβλήματα δηλαδή τα οποία καλύπτουν τον ανθρώπινο εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό και συγκεκριμένα από την αραχνοειδή μήνιγγα. Είναι πιο συχνά στις γυναίκες.
Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, αναπτύσσονται στην κυρτότητα του κρανίου κοντά στη μέση γραμμή και στην περιοχή μεταξύ μετωπιαίου και κροταφικού λοβού στη λεγόμενη σφηνοειδή ακρολοφία. Στο 8% των περιπτώσεων είναι πολλαπλά.
Περίπου 30% των μηνιγγιωμάτων παραμένουν σταθερά σε μέγεθος κατά την παρακολούθησή τους σε βάθος 3 ετών.
Η ιονίζουσα ακτινοβολία είναι ο μόνος αποδεδειγμένος εξωγενής παράγοντας κινδύνου για τη δημιουργία τους. Γενετικοί παράγοντες υπάρχουν στη νευροϊνωμάτωση τύπου 1 και 2.
Ακουστικό νευρίνωμα
Το ακουστικό νευρίνωμα είναι σπάνιος όγκος του αιθουσαίου (της ισορροπίας) νεύρου, σχεδόν πάντοτε καλοήθης. Εμφανίζεται σε όλες τις ηλικίες με μεγαλύτερη συχνότητα στους ηλικιωμένους.
Ο όγκος αυτός του αιθουσαίου νεύρου (το οποίο πορεύεται σε ένα κοινό δεμάτιο μαζί με το ακουστικό νεύρο και το προσωπικό νεύρο) μπορεί να εμφανιστεί μόνο στη μία και σπάνια και στις δύο πλευρές.
Το κύριο σύμπτωμά του είναι ότι προκαλεί απώλεια ακοής και διαταραχές ισορροπίας, σε προχωρημένο δε στάδιο μπορεί να προκαλέσει βλάβη στο γειτονικό προσωπικό νεύρο με αδυναμία των μυών του προσώπου στην πάσχουσα πλευρά και έως πίεση στο στέλεχος του εγκεφάλου με αδυναμία της μισής πλευράς του σώματος.
Το ακουστικό νευρίνωμα, έχει σε κάθε ασθενή διαφορετική ταχύτητα ανάπτυξης, με μέσο όρο 3 χιλιοστά κατ΄ έτος. Μπορεί ένα νευρίνωμα να μη φαίνεται από χρόνο σε χρόνο μεγαλώνει, αλλά το 50% των ακουστικών νευρινωμάτων θα μεγαλώσει αισθητά μέσα σε μια πενταετία.
Κολλοειδής κύστη
Οι κολλοειδείς κύστεις δεν είναι όγκοι αλλά μια σπάνια καλοήθης αναπτυξιακή δυσπλασία. Αποτελούνται από ένα λεπτό ινώδες τοίχωμα εξωτερικά και ένα εσωτερικό επιθήλιο κυττάρων που παράγει βλέννα, εσωτερικά.
Η συντριπτική πλειοψηφία των κολλοειδών κύστεων αναπτύσσονται στον εγκέφαλο στο πρόσθιο μέρος της τρίτης κοιλίας κοντά στη μετάβαση προς τις πλάγιες κοιλίες, δηλαδή στους χώρους του εγκεφάλου που κυκλοφορεί το εγκεφαλονωτιαίο υγρό. Ακόμη και μικρές κύστεις προκαλούν συμπτώματα υδροκεφαλίας εάν αποφράσσουν την φυσιολογική έξοδο του εγκεφαλονωτιαίου υγρού.
Οι κολλοειδείς κύστεις συνήθως γίνονται συμπτωματικές μετά τα 30 έτη όταν λόγω της απόφραξης, προκαλείται αυξημένη ενδοκράνια πίεση. Τα συμπτώματα είναι συνήθως μετωπιαίοι, διαλείποντες, έντονοι, μικρής διάρκειας πονοκέφαλοι που συνδυάζονται με ναυτία και έμετο. Επίσης, διαταραχές όρασης και μνήμης, αλλά και απώλεια συνείδησης. Επίσης, μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα ισορροπίας και βάδισης ακόμη και αιφνίδιο θάνατο.
Η μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου που συστήνει ο Νευρολόγος, δίνει σχεδόν με βεβαιότητα τη διάγνωση λόγω της χαρακτηριστικής εικόνας των κολλοειδών κύστεων.
Νευροκύτωμα
Το Νευροκύτωμα ή νευροεπιθηλίωμα, είναι ένας σπάνιος (0,1-0,5%) τύπος όγκου του νευρικού συστήματος που προέρχεται κυρίως από τον νευρικό ιστό. Είναι ένας σπάνιος ενδοκοιλιακός όγκος που αναπτύσσεται αργά, είναι στις περισσότερες περιπτώσεις καλοήθης, αλλά ενδέχεται να εξαλλαχθεί σε κακοήθη. Ανήκει στην βαθμίδα ταξινόμησης WHO 2 και περιλαμβάνει το κεντρικό (ή κοιλιακό) νευροκύτωμα, το εξωκοιλακό νευροκύτωμα και το παρεγκεφαλιδικό λιπονευροκύτωμα.
Η συνηθέστερη εντόπισή του είναι στις πλάγιες κοιλίες και στο διαφανές διάφραγμα των κοιλιών. Προσβάλει κυρίως νεαρούς ενήλικες.
Δερμοειδής κύστη
Και οι δύο αποτελούν αναπτυξιακούς καλοήθεις όγκους που προκύπτουν όταν στοιχεία του εκτοδέρματος εγκλωβιστούν μεταξύ δύο φύλλων εκτοδερματικού ιστού που συνενώνονται μεταξύ τους. Η ανάπτυξη αυτών των όγκων δεν είναι εκθετική όπως στις νεοπλασίες, αλλά γραμμική όπως στα στοιχεία του δέρματος.
Αιμαγγειοβλάστωμα
Το αιμαγγειοβλάστωμα είναι καλοήθης όγκος του οπίσθιου κρανιακού βόθρου του εγκεφάλου που εντοπίζεται συνήθως στην παρεγκεφαλίδα (83-95%) και στον νωτιαίο μυελό (3-13%) και στο εγκεφαλικό στέλεχος (2%). Ένα περίπου 30% των ασθενών με αιμαγγειοβλάστωμα της παρεγκεφαλίδας έχουν Νόσο von Hippel-Lindau (VHL). Ένα 80% των ασθενών με αιμαγγειοβλάστωμα του νωτιαίου μυελού σχετίζεται με VHL.
Στο πλαίσιο της νόσου von Hippel-Lindau (VHL) το αιμαγγειοβλάστωμα εμφανίζεται και στον αμφιβληστροειδή, το στέλεχος του εγκεφάλου και συνυπάρχουν όγκοι όπως το φαιοχρωμοκύττωμα και κύστες του παγκρέατος και των νεφρών.
Εμφανίζεται συνήθως στην 4η δεκαετία, ενώ σε ασθενείς με VHL στην 3η δεκαετία της ζωής. Οι τελευταίοι έχουν σε 65% πολλαπλά αιμαγγειώματα.
Παθολογοανατομικά, είναι αγγειακός όγκος ενδοθηλιακής προέλευσης με τη μορφή μικρής συμπαγούς μάζας με σαφή όρια, ενώ γύρω της υπάρχει μια κύστη (στην παρεγκεφαλίδα σε 70%).
Αναπτύσσεται ενδομυελικά και σπανιότερα, ενδομηνιγγικά και εξωμυελικά. Καθώς μεγαλώνει, συνήθως επεκτείνεται στην πίσω πλευρά της αυχενο-θωρακικής μοίρας και λιγότερο συχνά της οσφυϊκής. Οι όγκοι εκείνοι που προκαλούν συμπτώματα σχεδόν πάντα συνδυάζονται με συριγγομυελία.
ΠΟΥ
ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΑΣΤΕ
ΠΟΥ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΑΣΤΕ
Εγκέφαλος
⟶
Βάση Κρανίου
⟶
Σπονδυλική Στήλη
⟶
Νωτιαίος Μυελός
⟶
"Επέστρεψα στην Ελλάδα για να προσφέρω με εμπειρία, υπηρεσίες προηγμένης, ελάχιστα επεμβατικής Νευροχειρουργικής. Μη διστάσετε να με συμβουλευτείτε για πρώτη ή και για δεύτερη γνώμη πριν το χειρουργείο"